اے مُرگ کہ شپاں نیم بال اَنت۔۔۔بالاچ!

 

اے مُرگ کہ شپاں نیم بال اَنت۔۔۔بالاچ!

 

 

دنیا ءِ ھمک راج ءِ گوْرءَ وتی  گیدی کسہ، myth ءُ  بامرد ھست اَنت۔   بالاچ گورگیج بلوچانی یک بامردے کہ آئی ءِ  کسہ شائری ءِ دروشم ءَ بلوچ راج ءِ گوْرءَ انگت ءَ ھست  ءُ سلامت  اَنت۔ بُندر ءَ  بلوچی زبان ءِ سے گالوار اَنت۔سئے ئیں گالواراں  بالاچ ءِ کسہ شئیرانی تہ  ءَ گِندگ بنت۔  بلے سئے  ئیں   گالوارانی شئیراں ھمے یکیں کسہ ءِ تہ ءَ بازیں تپاوت ءُ پرکے   سما کنگ بیت۔ یک گالوارے ءِ شئیرانی تہءَ جاہ ،       ھند،  کُٹم     ءُ      وھد ءُ    زمانگ دِگر اَنت  ءُ دومی گالوار ءِ شئیراں   پرک  ءُ تپاوت  ھست  اَنت۔

اے نبشتانک ءَ  ما جہد کن ایں  کہ ھما تپاوت  کہ بالاچ ءِ  کسہ ءِ  درگت ءَ بلوچی زُبان ءِ    سئے ئیں  گالواراں  ھست اَنت،     شئیرانی  ھمدپی ءَ           کسہ ءِ پرک  ءَ گیشوار کنگ ءِ  ھمرائی ءَ  شئیرانی  سرشونی ءَ بالاچ گورگیج ء ِبیرگیری ءُ بامردی ءِ  کسہ ءَ   دیم ءَ کار ایں  ۔

 

دؤر ءُ  باریگ

مکُران ءُ کوہء سلیمانی گالوار ءِ شئیراں چہ ھمے گُمان کنگ بیت کہ بالاچ ءُ بیبگر ءِ جنگ ھبُدھمی (17می) کرن ءَ بوتگ بلے رخشانی ھندءِ شئیرانی سرشونی  ءَ اے جیڑہ ماں "رند ءُ لاشاریانی  زمانگ ءَ چہ ھما شرتانی جنَئگ ءِ روچ ءَ بِنا بوتگ"

بالاچ ءُ بیبگر ءِ جنگانی پِڑ

مکُران ءَ کُلانچ ءِ مردمانی گوشگ اِنت کہ بالاچ ءُ بیبگر ءِ جنگانی پِڑ مکران ءِ ھند کلانچ, سائجی ءُ دْڑامب ءِ کش ءُ گْور بیتگ اَنت۔ کوہ سلیمان ءِ گالوار ءِ نبشتہ کارانی ھساب ءَ اے جنگ ڈیرہ بگُٹی ءِ دَمگاں بوتگ  ءُ رخشانی گالوار ءِ شئیراں   جنگ ڈاڈر ءُ سبی ءَ بوتگ۔

 

 

ٹک ءُ کُٹم

مکُران ءُ کوہ سلیمان ءِ دَمگ ءِ شئیرانی ھساب ءَ بالاچ ءِ کُٹمدان گورگیج اِنت۔ وھدے کہ رَخشانی گالوار ءِ شئیراں   چار ئے  گُڑا  آھانی تہ ءَ  رندے  گُشگ بیت۔بیبگرمکران ءِ دَمگ ءِ شئیرانی تہ ءَ  (پُژ)، کوہ سلیمان ءِ دَمگ ءِ شئیرانی تہ ءَ ( بُلیدی) ءُ رخشانی   گالوار ءِ  شئیراں  (رِند)       گوشگ بوتگ۔

 

جنگانی سَوَب، سمی  ءِ  گوکانی اَڑ

مکُرانی ءُ کوہ سلیمانی گالوار ءِ شئیرانی ھساب ءَ دودا  ءُ بیبگر ءِ جنگانی سَوَب سمی نامیں زالے بوتگ کہ آ میر دودا ءِ باھوٹ بوتگ۔ نو ں سمی ءِ بابت باز روایت ھست اَنت۔

 لھتے ھمے گُش  ایت کہ سمّی ھما گوھر ءِ گُھار بیتگ کہ آ گوھر رند ءُ لاشاریانی سی سالی  جنگانی سوب بیتگ۔

اے روایت اے وڈ اِنت کہ ھست اَت مردے کہ آئی ءِ نام میر جَت اَت۔ میر جَت ءَ مردین چُک نہ بیتگ۔ آئی ءِ سئے جنیں زھگ بنت؛  سمی، گوھر ءُ سازین۔ یک روچے میر جت ھمے ھاترا باز کُھتیگ ءُ تکانسر بیت کہ آئی ءَ مردین زھگ نیست، بلوچانی راجدپترءَ آئی ءِ نام گار ءُ بیگواہ بیت گُڑا آئی ءِ جنک چہ آئی  ءَ پُرس اَنت کہ ابا چیءَ بژنیگ ئے؟  گُڑا میر جت آھاں ھمے پَسہ ءَ دنت کہ آئی ءَ مردین زھگ نیست، بلوچ راجدپتر ءِ تہ ءَ آئی ءِ نام نہ مان ایت ۔ گڑا آئی ءِ سئیں جنک گوں آئی ءَ کول ءُ کرار کن انت کہ ما    بلوچ ایں   ءُ  آئی ءِ نام ءَ پہ گار ءُ بیگواہ بوئگ ءَ نئیل ایں  ۔ میر جت ءِ سئے ئیں جنک کول ءُ کرار کن اَنت۔ گوھر رند ءُ لاشار ءِ سی سالی ئیں جنگ ءَ پاد کنت ءُ وتی نام ءَ بلوچ راجدپتر ءِ تہ ءَ نکش کنت۔ سازین باگاڑ ءِ سرا سازش کنت ءُ بلوچانی دو  کُٹماں  جنگ  پرمان کنت  ءُ بلوچ راجدپتر ءَ وت ءَ نمیران کنت۔

 

 

چے سرا شست ءُ چا سرا پنجاہ

درست اِش گوں باگاڑ ءَ کُتاں یکجاہ

 

میرجت ءِ سیمی جنیں چُک سمی بیتگ کہ ایش بالاچ ءُ بیبگر ءِ میان ءَ جنگے ءِ سوب جوڑ بوتگ کہ اے جنگ ءَ بلوچ ءِ چاگردی زند ءُ روایت مٹ کُرتگ اَنت ۔

مکرانءِ ھند ءِ  شئیرانی تہءَ سمی ءِ ٹک ءُ کٹم شری ءَ زانگ نہ بنت بلے بازیں مردمے ءِ  ھیال اِنت کہ آ چہ جدگالانی ٹک ءَ  بیتگ ۔کوہ سلیمانی گالوار ءِ شئیرانی ھساب ءَ سمی ءِ  سیادی گوں بلیدی ٹک ءَ  بیتگ۔

بلوچانی لس  روایت ھمیش اِنت کہ سمی یک جنوزامے  بیتگ ۔ آئی مرد چہ بیبگر ءِ کُٹم ءَ  بیتگ۔آئیءِ مرد کہ وھدے  بیران بیت گڑا آئی ءِ سیاد کاینت ءُ آئی ءِ مال ءُ میراسءَ  گُڈ کن انت  ءُ  برنت۔ گڈسرءَ سمّی ءِ گور ءَ تہنا لھتیں گوک پشت کپ ایت ۔ آ گوکاں زُور ایت ءُ گورگیجانی گور ءَ رؤت۔ چہ ہمے ترس ءَ کہ مرد ءِ سیاد پدا میاینت ءُ ایشاں مہ بر انت۔ پمیشکا آرؤت دوداءِ باھوٹ بیت۔

مکران ءِ  کلانچ ءِ  مردمانی ردءَ  سمّی  یک سیر ءُ مالداریں جنوزامے بیتگ۔ بیبگر  پُژ ءَ پہ سمّی ءَ سانگ ءِ گپ آؤرتگ ءُ سمی رازی نہ بیتگ۔ اد ءَ  چہ  بیبگر سمی ءِ سرا ناوش بیتگ ءُ آئی ءَ  را  تنگ کرُتگ ئے۔  بیبگر ءِ زُلم ءُ زوراکیاں  رکگ ءِ ھاترا سمّی  ءَ لَڑ اِتگ ءُ شُتگ میر دودا ءِ میار بیتگ۔ بیبگر سمّی ءِ اے عملءَ وتی بے شرپی سرپد بیتگ ، آئی ءَ لشکر جم کُتگ  ءُ دیم پہ سمی ءِ گوکانی رُمبینگ   ءَ      شُتگ ۔

دودا  ءِ  کوش چہ مکران ءُ  کوہ سلیمان ءِ  ھند ءِ  شئیراں زانگ بیت کہ میر بیبگر پژ وھدے گورگیجانی ھند ءَ سمی ءِ  گوکانی رمبینگ ءَ  کئیت۔     اے وھد ءَ دودا    نوک سیر بیت، گوں بانور ءَ وش واب بیت کہ آئی ءَ مات ھال دنت کہ تئی میار اِش آوار جتگ ۔  شئیر چوش اِنت؛

 

مات ءَ پاد کُتگ لالین ءَ

وسیگ ءَ  جھان دوستین ءَ

دُسکیچ ءَ  بَلاہ زیرین  ءَ

بی بی ءَ مزن نامین ءَ

دوست ءَ پَر دلے تنگیگیں

واب ءَ جھ   جتگ  مرد وار ءَ

دودا       دِنگنیں  سردار ءَ 

سردار تو برو یک دیمے

آ نوکی کپتگاں رَہ نیمے

                                                                                                                                                                                                                                                              یا

 آمرد کہ میاراں جلّاں

نیمروچاں نہ وپسنت کُلاں

دوست ءُ شرسریں گْرانملاں

سیِری منّہاں سارتیناں

دوست ءَ گوں زباد   مالیناں

 

مکران ھند ءِ شئیراں چہ مارا ھمے سرشون رس ایت کہ میر دودا گورگیج بلوچستان ءِ دمگ بیلہ ءِ ھند منگہ پیر ءَ جاھمنند بیتگ کہ اے ھند  مروچی باندا منگوپیر ءِ نام ءَ ھم زانگ بیت۔ منگہ پیر بلوچستان ءِ کوھن ءُ کدیمیں شھر کراچی ءِ نزیک  ءَ اِنت ءُ  بیبگر پژ ءِ  ھند ءُ دمگ مکران ءِ  کلانچ بوتگ۔ یک روایتے چوش اِنت کہ  بلوچانی ٹک پُژانی بُنکی  جاھنند بلوچستان ءِ دمگ بیلہ بیتگ۔ رندءَ  لڈ ءُ بوج کن اَنت ءُ  مزنیں کچے ءَ مکران ءِ دمگ کلانچ ءَ جاھمنند بیتگ اَنت۔  داں  روچ ء مروچی پُژ کلانچ ءُ بیلہ ءِ لھتیں  ھنداں جاھمنند اَنت۔ میر بیبگر پُژ سمی ءِ گوکاں رُمبین ایت ءُ دیم ءَ  گوں مکران ءَ دنت۔ دودا ءَ ھال سر بیت۔ دودا  اے وھداں  نوک سیِر بیت ءُ گوں سیِری ھنیّاں پاد کئیت ءُپہ گوکانی  ترینگ ءَ گوں ھپتاد تیگ جنیں ورناھاں راہ  گیپت۔  بیلہ ءِ دمگ مولی کنڈگ ءَ گوز ایت ءُ ماں گرماپ ءَ گوں بیبگر ءِ لشکر ءَ ڈیک دنت ۔بیبگر ءِ لشکر پیسر ءَ  کوھاں سنگر کنت  ءُ دودا گوں ھپتاد کس ءَ جنئگ بیت۔ کوہ سلیمانی گالوارءِ شئیرانی ھساب ءَ آ ھپتاد ناں  بلکیں  شش کس بوتگ اَنت۔

 

رخشانی گالوار  ءِ شئیرانی ھساب ءَ بیبگر  ءُ دودا ءِ جنگانی سْوب رند ءُ لاشاریانی زمانگ ءَ چہ ھما شرت جنی ءِ   روچاں  بنا بوتگ۔ میر چاکر ءُ دودا شرت جن اَنت ؛  میر چاکر گُش ایت کہ منی لیڑھیں  اُشتر جنگل ءَ یلہ  اَنت اگاں کسے آھاں   بہ جنت،    کول اِنت  کہ آئی ءَ زندگ ءَ نئیل آں ۔ میر دودا گُش ایت ھرکسی لیڑہ اگاں منی بگّ ءِ تہ ءَ  ھوار بہ کپ ایت  ؛ کول اِنت  کہ سلامتی ءَ نہ رؤت۔

اے کسہ ءِ تہ ءَ جاڈو  یک شیتانیں  مردمے کہ آ لوٹ ایت کہ دو بلوچ وت ما ں وت جنگ بہ کنت۔ آ میر چاکر ءِ لیڑہ ءِ کید ءَ بُر ایت ءُ  آئی ءَ  میر دوداءِ بگ ءَ راہ دنت۔ ساربان وھدے سما کن انت  کہ دگہ اُشترے میر دودا ءِ  بگ ءَ  اتکگ ءُ اوشتر پدا میر چاکرئیگ  اِنت۔ آ میر دودا ءَ  ھال دینت ۔میر دودا میر چاکر ءِ  لیڑہ ءَ گِپتءُ آئی ءِ دمب ءُ گوشاں بُر ایت پدا وتی گلام نقیبو ءَ  پرمان کنت   کہ اُشتر ءَ  پہ میر چاکر ءَ بَر۔

وھدے کہ نقیب اے لیڑہ ءَ مھار کنت ءُ پہ میر چاکر ءِ دربارءَ بارت، رندانی مجلس ءُ دیوان برجم بیت گڑا اود ءَ جاڈو دیوان ءِ تہ ءَ  پہ زانت؛ میر چاکر ءَ تژن جنت کہ تو چونیں سردارے ئے   کہ تئی اُشترءِ   گوش ءُ دُمب مرد ءَ بُراِتگ اَنت۔ اے شگان میر چاکر ءَ تور اَنت پدا میر چاکر،  بیبگر ءُ جاڑو نند اَنت ءُ سوڈگ کن انت کہ اے گپ ایوک ءَ  اُشترءِ  گوش ءُ دُمب ءِ نہ  اِنت بلکیں   ازت ئیگ اِنت۔ باید ھمیش انت کہ ایشی ءِ بیر گرگ بہ بیت ۔

بیبگر خان یک لشکرے جوڑ کنت ءُ دیم پہ میر دودا ءِ  سیم ءُ دمگ ءَ رؤت،  پٹ ءُ دشتاں گَر دایت بلے کس آئی ءَ  را دست نہ کپ ایت ۔ بیبرگ پہ بے سوبی  ڈاڈر ءُ سیبی ءَ واتر کنت ءُ وت ءَ را  میر چاکر ءَ  نشان نہ دنت ءُ دیم پہ جاڑو ءَ  رؤت ءُ آئی  ءَ را ھال دنت کہ من پہ بے سوبی واتر کُتگ۔ جاڑو بیبرگ ءَ سوج دنت کہ اے رندی مزنیں لشکرے گوں بلوچانی نامی ئیں زھم جناں بہ زُور ءُ دودا ءِ سرا  اُرش  بہ کن۔ بیبرگ یک شپے نھنگامی ءَ  گوں مزنیں لشکرے ءَ دوداءِ ھلک ءَ رِچ ایت ءُ دودا ءَ  کُش ایت۔

 

ٹیبریں بالاچ

 

من کسانان ءُ   ٹیبر ءُ گونڈاں

مِرمِریں آسانی سر ءَ  تّراں

کولاں چہ گرمیں تاپگاں چامپاں

کاڑ منءَ میرکوہ جن اَنت چماں

کاڑانی میرکوہ شگان زیاتاں

من مزن باں ءُ چوٹواں بِلاں

چوٹہ ءُ نوک ریِشّ ءُ گلُالِک باں

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      یا

کس گبرے پہ گاری ءَ نئیلیت

من وتی آریپیں پت ءِ بیرءَ

چوں  کلِاں گوں دژمنیں مرداں

 

 مکران ءُ  کوہ سلیمان ءِ  ھند ءِ  شئیراں  زانگ بیت کہ دودا ءِ کوش ءِ وھد ءَ بالاچ سک کسان بیت، آئی ءِ اُمر پنچ ءُ شش سالانی میان ءَ بیت۔ دودا وھدے کہ پہ جنگ ءَ سر گیپت ، بالاچ آھانی رند ءَ کپ ایت گُڑا دودا بالاچ ءَ واتر لوگ ءَ دیم دنت۔

 

تو گُشت تّر ءُ برو   لوگ ءَ  وتی

وھدے کہ ما جنگ ءَ مِریں

گُڑا تو  مئے بیر ءَ بگر

 

دودا ءِ بیرانی ءَ  پد بالاچ باز وار ءُ  بزگ بیت۔ ھلکاں شنک چارین ایت ءُ  تاپگاں چہ نان چامپیت۔ آرا   ھلک ءِ کاڑ نابودی ءُ نامردی ءِ  شگان جن اَنت۔

مکران ءِ  ھندءِ  شئیرانی تہءَ ھست کہ بالاچ گوں نقیبءَ  کہ اسل نام  ئے  چاوش بیت۔سوگند کنت کہ اگاں آ بالاچ ءِ بیرگیری ءِ جنگ ءَ  ھمراہ بہ بیت گڑا بالاچ کہ وھدے  وتی بیر ءَ  گیپت گڑا آئی ءَ  را گوں دودا ءِ  جنوزام ءَ  سانگ دنت۔ دوئیں سوگند کناں ءُ  پدا سندھ ءَ  قلندر ءَ رونت۔

کوہ سلیمانی ھندءِ  شئیرانی تہ ءَ  زیارت ءِ روگ ءِ  ھبر ھست بلے چوشیں گپ نیست کہ آ دودا ءِ  جنوزم ءَ  گوں نقیبو ءَ   سانگ دیگ ءِ  سوگند  ءَ وارت۔

رخشانی گالوارءِ  شئیرانی ھساب ءَ دودا ءِ  کوش ءَ  رند دودا ءِ  لوگ ءَ  مرد تہنا  آئی  ءِ  برات بالاچ ءُ  یک گلامے ( نقیبو)  پشت کپ ایت ۔  جاڑو گوں میر چاکر ءَ  شور کنت کہ'' اگاں بالاچ باندءَ  روچ  مزن بہ بیت ، بوت کنت کہ وتی برات ءِ  بیر ءَچہ تو   بہ گپیت۔  آئی رُدگ ءَ ساری آرا   گوں دودا ءِ جنوزم ءَ سور  بہ دے ئے ،      وھدے  کہ  بالاچ چُک ءُ جن بیت ،   زال ءُ چُکانی    مُلمائی ءَ     چہ  مارا بیر گری ءِ ھیال ءَ شموش ایت ۔''

جاڑو دودا ءِ  گِس ءَ  رؤت ءُ  بالاچ ءُ  دودا ءِ جن ءَ گوں گپ کنت ۔بالاچ براس ءِ جن ءِ گرگ ءَ  تیار بیت۔  مُلا  لوٹائینگ بیت ءُ بالاچ گوں براس ءِ جن ءَ  نکاح کنگ ءِ تیاری ءَ بیت ۔

نقیب وھدے چہ دگہ ھلکے ءَ  میتگءَ  واتر بیت،   گندایت کہ  ڈُھل ءُ سُرنہ اِنت گڑا مردماں چہ  جست کنت کہ چی  بوگءَ  اِنت۔ مردم ھال ئے دینت کہ بالاچ وتی براس ءِ جن ءَ  گرگ ءَ  اِنت۔ نقیب زوت وت ءَ را بالاچ ءِ کرا سر کنت ءُ  بالاچ ءَ را ھِٹ ءُ پِٹ کنت کہ تو وتی  برات ءِ بیر شموشتگ   ءُ نشتگ  ئے ، برات ءِ  جنءَ گرگ ءَ ئے ۔''  من وتی واجہ ءِ گلام اوں ،  وتی  سرا زیان کن آں  یا کہ  وتی  واجہ ءِ بیر ءَ گر آں ۔''

بالاچ دلءَ  جیڑ ایت  کہ  اگاں من جن ءُ چُک بہ باں ءُ منی برات ءِ  گلام برؤتءُ  برات ءِ بیر  ءَ بہ گپیت۔  اے پہ من مزنیں  شگانے   بیت۔  پمیشکا آ سُور ءِ  مردماں   اجازت  دنت ءُ پدا گوں نقیب ءَ  شورءُ سلہ  کنت ءُ دوئیں دیم پہ سندھ ءَ  شہباز ءِ  زیارت ءَ رواَنت۔ 

 

سندھ ءَ  شہباز ءِ  کوٹءَ

ملّیں نقیبو زُرتگ اَت

پہ زھر کنی پاد اَتکگاں

ملک ءُ  ولایت رپتگاں

من باگچھیں سندھءَ شُتاں

شھبازءِ کوٹ ءَ رپتگاں

شاہ ءِ  پکالی بیتگاں

من ھلک ءِ شنک چارینتگاں

من میتگاں کول گپتگاں

چِیلک ماں گُٹ ءَ لوپ کتگ

بُرزو ں کھِیر ءَ کش اِتگ

تا ں ھژدھمی سالءِ سرءَ

نوں رُستگ ءُ مَرد بیتگاں

شاہ سوال ءَ بکشا تگاں

 

سئے ئیں ھندانی شئیراں قلندر ءِ سرا روگ ءُ سوال لوٹگ ءِ  ھبر ھست اِنت۔ مکران ءُ کوہ سلیمانی ھندءِ  شئیرانی ھساب ءَ آھاں سوال لوٹ اِتگ کہ آ سک تیز بہ بنت ۔

 

منکہ شانک دیاں دیر گنداں

سیدے ماں تلار ءِ دیم ءَ

درکوں زُرتگاں نر شیری

سید من گپتگ اَت ماں پاداں

بر گشت ءُ پدءَ من اتکاں

من باہوٹی شتاں شھباز ءَ

دیم پہ سیون ءِ سلطان

چو نیں مردی چونیں سوال

من کٹ ءَ پُر کناں پہ حاکاں

من پہ کپگ و سید پہ شاگ

سید ء دز جناں من گوشءَ

گڈءَ ہپتگے روچ گوستگ

ہپت روچ ہمود ءَ  داشتگ

وہدء نیم شپے من پادا تکاں

گیابان ءُ  پڑے ءَ رپتاں

من چوشانک دیاں دیر گنداں

آسکی گل خماریں چماں

سیدوں چہ مُج ءَ تراس داتاں

کُٹوں پُر کتگ چہ حاکاں

من پہ کپگ ءُ سید پہ شاگ

سیدوں دَز جتگ ماں گوشاں

بر گشت ءُ  پدءَ من اتکاں

جنگانی نقیب من زُرتگ

جوریں دژمناں ایر کپتاں

 

بالاچ ءَ را واب ءَ بشارت بیت کہ آئی  سوال کبول بوتگ ۔اولی رند ءَ آ آسک ءِ دُمبءَ  کپیت گڑا آ آسک ءِ پادءَ  گیپت۔  آ پدا رؤت سوال لوٹیت کہ چد ءُ  گیشتر تیز بہ باں۔  دومی رندءَ  کہ آ آسک ءَ  پداں کپ ایت  گڑا گوشان ئے گیپت۔  پدا گڑا چہ شہباز ءِ  دربار ءَ  درکیت ءُ  رؤت دیم پہ  بیر    گری ءَ ۔

رخشانی ھندءِ شئیرانی تہءَ ھست کہ آھاں تیزی ءِ  بدلءَ زورمند بوگ ءِ سوال لوٹ اِتگ۔

 

بالاچ ءِ بیم

 

من یک شپے پاد اَتکگاں

تیر ءُ کمان من زُرتگاں

من میتگاں ایر کپتگاں

بیست گوں بروکیں ھنجرءَ

بیست گوں گچینی گونڈلاں،

دَہ گوں مزن ٹپیں لڑءَ

تئی سھرنگءِ ھوناں میزریں

اَنگت تئی ھونءَ گِراں

 

بالاچ ءِ شئیراں چہ زانگ بیت کہ بالاچ ءَ شپانی وھد ءَ  وتی  دژمنانی سرا اُرش کرتگ ءُ سکیں زوراکیں اُرش بوتگ اَنت کہ اے اُرشاں  آئی ءِ  دژمنانی دل ءَ بالاچ ءِ سکیں مزنیں بیمے رودینتگ۔

 

واب ءَ جَھ جتگ نیاڑیاں

هما کُلی دلبریں رانیاں

نرم نرم ءَ  گُشنت گون جوداں

بوپس اِت درکّگاں بالاچءِ

بوپس اِت کہ شما آماچءِ

اے مُرگ کہ شپاں نیم بال اَنت

بالاچ ءِ کمان ءِ  تیر اَنت

سانڈان پہ گچین ءَ زیر انت

مرد ءِ زہرگ ءَ جوشین انت

نامرد ءِ دلءَ تراکین انت

 

بیبگر ءِ  تیر ءُ بالاچ

 

مکران ءُ کوہ سلیمانءِ ھندءِ شئیرانی تہ ءَ  ھست کہ یک شپے بالاچ ،  نقیب ءُ  بیبگر ءِ  ھند ءَ  کہ بیبگر ءِ جنئگ ءَ  رو اَنت گُڑا  بیبگر آھاں گندایت ءُ  تیرے جنت ،تیر بالاچ ءِ پاد ءَ  لگیت ءُ  بالاچ داں سالےءَ  لنگ بیت۔

 

آشپی اَتک ئے گوں نقیب چُک ءَ

من وت اِتاں تہنا ایوک ءَ

گوانکوں تئی بالادءَ  جتگ یکءَ

ماں دل ءَ مان اَت کشاں یہ ڈَکّ ءَ

پُشت ما ندات ءُ جِستگ ئے  سَک ءَ

تیروں ماں سیوائی کمانءَ  دات

چک اِت ءُ چپسینت کُت ئے سلوات

گونڈلاں بورینتگ بزاں  تئی  پاد

شاباش پہ جنگانی نقیب ءَ  بات

زُرت ئے  ترا مردی سینگ  ءُ بڈاں

الگرءَ شُت چو کہسری گّڈاں

پاچن ءَ  مستیں بیتگ اَت تْرداں

دیم پما ہیناریں پٹ ءُ وڈاں

داں دوشش ماہ ءَ کپت ئے  بےورداں

کائے چو دُزیں تولگ ءَ  گرداں

وپتگیں واب ءَ  تو کُش ئے مَرداں

 

مکران ءِ  شئیرانی ھساب ءَ بیبگر چہ دُور ءَ کہ بالاچ ءَ  گندیت گڑا زانت نہ کنت کہ اے بالاچ اِنت یاکھوری بُنڈے ،  پہ چکاسگ ءَ  کہ کھوری بنڈے یا بالاچ اِنت۔  تیرے جنت گڑا بالاچ ھما جاہ ءَ  اوشتیت،  بیبگر پوہ بیت کہ اے کَھوری بُنڈے ءُ اودءَ چہ رؤت پدا گڑا نقیب بالاچ ءَ بڈءَ کنت ءُ بارت۔

بلے کوہ سلیمانی ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ وھدے بالاچ ءَ  تیر لگ ایت گڑا بالاچ چو بینگ ءَ  کلونز ایت گڑا بلیدی زال گشنت کہ شما بالاچ ءِ  ترس ءَ  انچو گار ءِ  کہ نو ں بینگ ءَ  پجانیاراِت۔

 

پیغام کہ بیبرگ ءَ  کُھثہ

نوذاں منی دروثاں برءِ

مسکیں سلاماں گوں درزاں

بالاچ آر تیغاں ر دیث

تھ کا تکے تہار مائیں شفءِ

تھرا تیرے نے کشیءَ  جثو

تھ بینگی قلوں زاٹے کھثے

پر ساہ تھئی نکیف ءَ در بُڑتہ

کھائے چو چو دوزیں تھولغاں

وابءَ کھش ءِ براہندغاں

مڑدی مڑغ ایرنگ نویث

کہ ورنا شہ کھلاں درکھفاں

دستاں جغر بُراں جنث

تھی و نکیف ءِ مٹھ مناں۔

 

ایسپ  ءِ کوش

ایسُپ بیبگر ءِ  زامات ءُ  بالاچ ءِ سیاد بیت یک روچ ءِ  ایسُپ وتٸی گوک ءِ  درگیجگ ءَ  ما کوہاں روت گڑا اودءَ  گوں بالاچ ءُ نقیبو ءَ دُچار کپیت۔  بالاچ ءِ دلءَ بیت کہ کُشانے اگہ نہ اے روت بیبگر ءَ  منی ھال ءَ دنت کوہ سلیمانی ہندءِ  شعرانی تہا است کہ نقیب گُشیت چو شَر نٸینت اے تٸ وتٸ ماث کوم اِنت گڑا دوٸیں چہ اِیسُف ءَ  سوگند گراں

 

دیر نبوتگ ءُ  ساعتے گوستگ

دریکگے منی راستیں نیمگ ءَ بوتگ

ایسُپ پہ گوکی لوٹگے اَتکگ

گوں من ءَ سوگند ءُ کلام وارتگ

وت من ءَ کُلّانی نشون داتگ

کُل ھما اِنت کہ بور دپ ءِ بستگ

بارگیں بور ءُ  چلّڑیں تازِیگ

اسپر ءَ ڈِیکی ءَ کناں کُل ءِ

 

ایسُپ سوگند کنت کہ بالاچ ءِ  ھال ءَ بیبگر ءَ  نہ دنت ءُ  بالاچ ءِ ھاترءَ  وتی کُل ءَ نشان کنت کہ کُل ءِ دپءَ  بور ءَ  بندیتءُ وتی   زھم ءُ  اسپراں ڈیکی ءَ درنجیت دانکہ بالاچ بزانت کہ اے ایسُپ ءِ لوگ اِنت ءُ  بیبگر ءِ لوگ دومی اِنت۔

مکران ءِ  ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ ایسُپءِ  لوگی کہ بیبگر ءِ  گور  ءَ اَت، آ  شک کنت ءُ  زھم ءُ اسپراں بیبگر ءِ  ڈیکی ءَ  درنجیت ءُ  بور ءَ  ھم بیبگر ءِ  کُل ءِ دپ ءَ  بندایت۔

 

پیغام کرتگ ات بالاچ ءَ

گُشت ئے گوں یلیں بیبگر ءَ

بیبگر لاڈُکیں گوشاں دار!

بازار ءَ ہَبر چو پُرشتگ

من ءَ ہلک ءُ عالم ءَ چو گُشتگ

ایسُپ بے گناہ ءَ گشتگ

چارِیگ ءَ من ءَ چو گُشتگ

مارا تئی نشان ئے داتگ

نزیک ءُ گور ءِ بور بستگ

زہم ئے ماں سرون ءَ  درتکگ

تئی گوہار کمّکے شَک کرتگ

مَہلوک میتگ ءِ واب کپتگ

چہ پُلیں گندلاں پاد اَتکگ

چہ شاگیں منجو ءَ ایر کپتگ

بور ئے چہ نشان ءَ بوتکگ

زھم ءُ اسپرئے ایر کپتگ

ایسُپ ایمن ءَ واب بیتگ

اَپس ئے مان کَنک ءَ بستگ

زھم ئے ماں سرین ءَ درتکگ

بِینگ چہ گپسگاں ایر اتکگ

من ءَ دودا ءِ حیالاں زُرتگ

من پہ زہر کنی پاد اتکاں

بازار ءِ کش ءَ شِیک گِپتاں

پاد ءِ موزگاں داران ءَ

لوگ ءَ ایسُپ ءِ ساران ءَ

بیگر ءِ گِسءَ چاران ءَ

نزیک اتکگاں چہ تہت ءَ

منی چاریگ ءِ نشانی بستگ

زہم ئے ماں سرون ءَ  درتکگ

 

کوہ سلیمانی ھندءِ  شئیرانی تہ ءَ ھست کہ ایسُپ  وتی زال ءَ  را وت ھال داتگ کہ آ مروشی بالاچ ءِ گوما دُچار کپتگ۔

 

ما جوّاوّ پہ سرجَماں داثہ

کہ عیسفءَ قولانی بلاہ زُڑتہ

حال ۓ پہ لوغی مڑدماں داثہ

آں مڑد کہ پَنت ءَ اَنت جَنانی ءَ

آخِرءَ  دَف بوژ اَنت وَسِر کانی

باج ژا میریں عیسف ءُ ڈال ءَ

کئے وثی موژانی دل ءِ حالءَ

داث ءُ  پہ سیاہمار واڑتغیں زال ءَ

 

وھدے کہ بالاچ  ھمے داتگیں نشانی ءِ بُنیاد ءَ کئیت بیبگر ءِ  کُشگ ءَ  بلے ایسُپ کُشگ بیت۔ سئے ئیں گالوارانی شئیراں  ایسُپ ءِ  کُشگ ءِ  ھبر ھست اِنت۔ ایسُپ ءِ  کُشگ ءَ  پد بالاچ ءَ  را شگان ھم باز جنت  پرچاکہ ایسُپ بیبگر ءِ  ٹکءِ مردمے نہ ات ۔  آ وت ھوتے اَت۔

بیبگر ءِ  کوش

مکران ءُ رخشانی ھندءِ  شئیرانی ھساب ءَ  بیبگر وھدے قبرستان ءَ  ایسُپ ءِ  کل کنگ ءَ  کیت گڑا ھمودءَ  بالاچ ءُ  نقیب ئے جن انت ۔  مکرانءِ  ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ آ یک سیاہتاکیں بڑے ءِ سرا پیسر ءَ ودار  کن اَنت، رخشانی ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ آ کبرانی تہ ءَ  چیر بنت۔

کوہ سلیمانی ھندءِ شئیرانی بُنشون ءَ بیبگر کبرستان ءَ ناں بلکیں واڑے  ءِ  تہ ءَ  جنئَگ بیت۔  بالاچ یک شپے  بلیدئیانی  ھلک ءَ  بیبگر ءِ کُشگءِ رند پداں بیت گڑا ھمدءَ  اِش کنت  کہ یک بلیدئی یے ءِ  توار اِنت '' بچکاں گُرانڈ چون کتگ؟''۔  بچک جواب کن اَنت کہ  گُرانڈ ھمودءَ  واڈ ءَ  واب اِنت۔ بالاچ زانت کہ اے گُرانڈ بیبگر اِنت۔ بالاچ رؤت واڈ ءِ تہ ءَ بیبگر ءَ کُش  ایت۔  پدا کُکار کنت کہ  شُمئے گُرانڈ کُششتگ ،  بچارینت ئے  کہ  جون ءَ   ئے بینگ  مہ ور اَنت۔ بلیدئی زان اَنت  کہ اے بالاچ اِنت۔ آ دُمبءَ  کپ اَنت  بلے بالاچ رسینگ نہ بیت ۔

 

بالاچ ءُ نقیب ءِ مرگ

مکران ءِ  ھندءِ شئیرانی بُنشون ءَ  بالاچ  ءَ گوں نقیب سوگند کتگ اَت کہ اگاں تو منی بیرگیری ءَ ھمراہ داری بہ کن  ئے گڑا من ترا دودا ءِ  زال ءَ  گوں سیر دیاں۔ وھدے کہ بالاچ بیبگر ءَ کُش ایت گڑا نقیب بالاچ ءَ  یاد دنت کہ تو گوں من سوگند کُرتگ ۔نوں بالاچ ءِ  دل جنت کہ  اگاں نقیب ءَ گوں دودا ءِ  جنوزام ءِ  گوما سور بدیاں ، من بنام باں گڑا آ نقیب ءَ''  گُش ایت کہ تو نشانگے  بند۔  نشانگ جنوکائی  کن ایں۔''  وھدے نقیب نشانگ ءَ  بندایت۔ بالاچ تیرے زُورایت، نشانگ کنت ءُ  نشانگ ءَ نقیب ءِ  دلبندءَ  جنت۔ نقیب ھمودءَ  ساہ دنت۔ بالاچ وھدے ھپت گام جنت گڑا بالاچ ءِ چم کور بنت ءُ  بالاچ ھم ھمودا ساہ دنت۔

 

کوہ سلیمانی ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ بالاچ پیر ءُ  ھاجز بیت یک روچ ءِ  بلیدئیانی ھلک ءَ  رؤت ھمود ءَ دیم پہ دیمی جنگ دنت ءُ  جنئگ بیت۔

 

رخشانی ھندءِ شئیرانی ھساب ءَ  بیبگر ءِ کُشگ ءَ  رند بالاچ دگہ زیادہ ئیں  زند نہ لوٹ ایت۔وھدے کہ  نقیب واب بیت ،آ نقیب ءَ  یل دنت ءُ  رندانی ھلک ءَ  تہنا رؤت  ءُ دیم پہ دیمی جنگ دنت ءُ  جنئگ بیت۔ نقیب وھدے واب ءَ  پاد کیت داں گندیت کہ بالاچ ادا نہ اِنت۔ گڑا بالاچ ءِ  شوہاز ءَ  در کپیت بلئے بالاچ ءَ  نہ گندیت۔ گُڈسر ءَ دم بارت ءُ کہوری ساھگے ءَ   وپسیت۔ رندانی شوانگے  گندایت کہ  نقیب اِنت گڑا آ نقیبو ءَ  بندیت ءُ  رؤت بیبگر خان ءِ زہگ ھیبت خان ءَ ھال دنت ۔گڈسر ءَ ھیبت خان نقیب ءَ کُش ایت۔

 

تورو

آ دوئیں گالوار ءِ شئیرانی تہ ءَ تورو ءِ  ھبر نیست بلے رخشانی ھندءِ شئیرانی تہ ءَ  بالاچ ءُ بیبگر ءَ  پد ''تورو'' ءِ  کسہ بندات بیت۔ تورو نقیب چاوش ءِ چُک بیت کہ آ پدا ھیبت خان ءِ  گوما جنگے  بندات کنت ءُ  وتی پتءِ  بیر ءَ  گِیِپ۔